Schoolproject

Participatie Thomas a Kempiscollege Arnhem
Holocaustproject 2019. Een kijkje in de keuken.

Vanaf mei tot juli 2019 hebben 300 leerlingen -alle derde klassen havo-atheneum-gymnasium - zich 7 weken bezig gehouden met de Holocaust in Arnhem in een samenwerkingsproject met de Commissie Herdenkingsmonument Joodse Arnhemmers. Hoe is dat gegaan? Een kijkje in de keuken van een bijzonder project.

Hoe geef je les aan jongeren over Holocaust/genocide?
Onderwijs over de Holocaust is een absolute must voor jonge mensen op middelbare scholen. Maar waarom eigenlijk? Primo Levi (1919-1987) zegt het in 7 woorden: Het is gebeurd. Het kan weer gebeuren. Jongeren moeten aan de slag met die uitspraak. Ze moeten weten wat de gevolgen kunnen zijn van ideologieën die hun wortels hebben in blinde haat jegens mensen die anders zijn. Maar hoe onderwijs je dat? Wat wel, wat niet?

In januari 2018 mocht ik via het CIDI een Seminar Holocaust Studies for Educators volgen te Yad Vashem, Jeruzalem. Met 27 Nederlandse collega-docenten zijn we een week lang in colleges, workshops, excursies, rondleidingen en ontmoetingen met deze vragen intensief bezig geweest.

Holocaust in Arnhem
Terug uit Yad Vashem probeerde ik Holocausteducatie / genocide in het lesprogramma op het Thomas a Kempis ingevoegd te krijgen. Schooldirectie en vaksectie levensbeschouwing bewogen mee. Excursies naar Vught en Westerbork mochten in de steigers worden gezet voor volgend schooljaar. En toen- tijdens een van de allerlaatste schooldagen-kwam toenmalig directeur Niels van der Graaff langs: Zeg Anita, weet jij dat een herdenkingscommissie bezig is een monument ter nagedachtenis aan de vermoorde Joodse Arnhemmers te realiseren? Ze willen daar graag jongeren bij betrekken. Iets voor onze school? Diezelfde week nog zat ik om de tafel met commissieleden Jaap Clifford en Marcel Spanier. Wat gaan we doen? Gaan we focussen op wat er in Arnhem is gebeurd met de Joodse inwoners? Ja, zeker, maar dat levert wel een probleem op. Daar is geen lesmateriaal over. Dat moet gemaakt worden; een concrete uitdaging om de lessen uit Yad Vashem in de praktijk te brengen!

Onderwijs aan jongeren over de Holocaust. Enkele basisprincipes van Yad Vashem:

  1. Behandel de Holocaust niet (uitsluitend) met beeldmateriaal gemaakt door de daders (nazi's). Daarin worden de slachtoffers voortdurend 'in ontmenselijkte staat' afgebeeld.
  2. Leer leerlingen steeds naar het perspectief van de bron (= beeld, geschrift) vragen.
  3. Genocide wordt gepleegd op mensen. Stel hun levens centraal, niet hun dood.
  4. Onderzoek bij voorkeur deze levens voor - tijdens- en na de Holocaust. Dan kunnen de leerlingen 'mee leven' met het verhaal. Want leerlingen mogen niet verlamd achter blijven met het beeld van dood en verderf als eindpunt. Zij moeten verder kunnen!
  5. Breng de individuele verhalen in verband met de grote historische context.
  6. Laat leerlingen die historische context zelf bestuderen met bijpassend lesmateriaal.
  7. Bagatelliseer genocide niet met algemeenheden als "Iedereen heeft het moeilijk gehad in de oorlog" . Daarmee wordt de systematisch geplande massamoord op Joden, Sinti, Jehova's, gehandicapten en homo's ontkend.






© 2019 Laurens van Aggelen